{"id":1187,"date":"2023-11-16T00:00:00","date_gmt":"2023-11-16T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/munu-bandariskir-visindamenn-leysa-radgatu-hellanna-vid-hellu\/"},"modified":"2026-10-02T17:18:24","modified_gmt":"2026-10-02T17:18:24","slug":"munu-bandariskir-visindamenn-leysa-radgatu-hellanna-vid-hellu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/munu-bandariskir-visindamenn-leysa-radgatu-hellanna-vid-hellu\/","title":{"rendered":"Munu bandar\u00edskir v\u00edsindamenn leysa r\u00e1\u00f0g\u00e1tu hellanna vi\u00f0 Hellu?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teymi bandar\u00edskra v\u00edsindamanna vinnur n\u00fa a\u00f0 aldursgreiningu <a href=\"https:\/\/www.stuckiniceland.com\/man-made-caves-of-south-iceland\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">hellanna \u00e1 \u00c6giss\u00ed\u00f0u \u00ed Rang\u00e1r\u00feingi ytra<\/a> og hugsanlegu hlutverki \u00feeirra \u00ed landn\u00e1mi \u00cdslands. Teymi\u00f0 rannsakar ristur \u00e1 hellisveggjum og setl\u00f6g \u00ed hellunum. \u00deau nota n\u00fdst\u00e1rlega a\u00f0fer\u00f0 til a\u00f0 greina hinar fj\u00f6lm\u00f6rgu og fj\u00f6lbreyttu ristur \u00ed hellunum, a\u00f0fer\u00f0 sem ekki hefur \u00e1\u00f0ur veri\u00f0 notu\u00f0 \u00e1 \u00cdslandi.<\/p>\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Hin mikla r\u00e1\u00f0g\u00e1ta hellanna vi\u00f0 Hellu<\/h5>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ranns\u00f3knarteyminu st\u00fdra Laura Haynes, pr\u00f3fessor \u00ed jar\u00f0fr\u00e6\u00f0i, og Elizabeth Lastra, pr\u00f3fessor \u00ed listas\u00f6gu mi\u00f0alda, vi\u00f0<a href=\"https:\/\/www.vassar.edu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"> Vassar College \u00ed New York-r\u00edki \u00ed Bandar\u00edkjunum.<\/a><\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hellarnir vi\u00f0 Hellu hafa lengi vaki\u00f0 spurningar me\u00f0al sagnfr\u00e6\u00f0inga, fornleifafr\u00e6\u00f0inga og jar\u00f0fr\u00e6\u00f0inga og margir hafa velt fyrir s\u00e9r uppruna \u00feeirra og tilgangi. \u00c1ri\u00f0 2017 birti \u00c1rni Freyr Magn\u00fasson sagnfr\u00e6\u00f0ingur ritger\u00f0 um a\u00f0fer\u00f0ir til a\u00f0 \u00e1kvar\u00f0a aldur hellanna. Ni\u00f0ursta\u00f0a ranns\u00f3knar \u00c1rna Freys var s\u00fa a\u00f0 aldur hellanna m\u00e6tti \u00e1kvar\u00f0a me\u00f0 fj\u00f3rum megina\u00f0fer\u00f0um: me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sko\u00f0a s\u00f6gulegar heimildir, rannsaka \u00e1letranir og ristur \u00e1 veggjum \u00feeirra, aldursgreina mannvistarl\u00f6g \u00fat fr\u00e1 gj\u00f3skul\u00f6gum og rannsaka gripi sem fundist hafa \u00ed einum hellanna.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.cavesofhella.is\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/ce88c9_9c8eabf0a84c42c98dc8192f9669b22cmv2.jpeg\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">V\u00edsindamenn a\u00f0 rannsaka hellana vi\u00f0 Hellu.<\/figcaption><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eA\u00f0fer\u00f0 bandar\u00edsku s\u00e9rfr\u00e6\u00f0inganna er mj\u00f6g \u00e1hugaver\u00f0. H\u00fan beinist a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 rannsaka risturnar \u00e1 veggjunum. \u00deegar \u00e9g var a\u00f0 rannsaka \u00feetta fyrir fimm \u00e1rum haf\u00f0i \u00e9g ekki hugmynd um a\u00f0 erlendir s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingar myndu br\u00e1tt hefja ranns\u00f3knir me\u00f0 svo h\u00e1\u00fer\u00f3a\u00f0ri t\u00e6kni, sem \u00edslenskir fr\u00e6\u00f0imenn hafa almennt ekki a\u00f0gang a\u00f0. \u00dea\u00f0 er l\u00edka spennandi a\u00f0 sj\u00e1 bandar\u00edska s\u00e9rfr\u00e6\u00f0inga \u00ed listas\u00f6gu og jar\u00f0fr\u00e6\u00f0i velja hellana vi\u00f0 Hellu fyrir ranns\u00f3knir s\u00ednar,\u201c segir \u00c1rni Freyr.<\/p>\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Byltingarkennd t\u00e6kni tekin \u00ed notkun<\/h5>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ranns\u00f3knarteymi\u00f0 notar RTI-myndgreiningu (Reflectance Transformation Imaging) og r\u00f6ntgenfl\u00farlj\u00f3munargreiningu. RTI er nota\u00f0 til a\u00f0 rannsaka ristur \u00e1 hellisveggjum. Myndav\u00e9l er komi\u00f0 fyrir \u00ed hellunum og lj\u00f3si beint \u00far \u00fdmsum \u00e1ttum \u00e1 risturnar, sem eru mynda\u00f0ar \u00ed h\u00e1rri upplausn. \u00deannig er h\u00e6gt a\u00f0 kortleggja \u00fatlit og l\u00f6gun ristnanna n\u00e1kv\u00e6mlega. Afraksturinn ver\u00f0ur n\u00e1kv\u00e6mt \u00fer\u00edv\u00edddarkort af hellisveggjunum.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dev\u00ed n\u00e6st er r\u00f6ntgenfl\u00farlj\u00f3munargreining notu\u00f0 til a\u00f0 rannsaka steinefna\u00fatfellingar \u00e1 hellisveggjunum, sem safnast hafa fyrir \u00far vatni sem seytla\u00f0 hefur \u00ed gegnum bergi\u00f0 fr\u00e1 upphafi. \u00deessar \u00fatfellingar, sem stundum liggja ofan \u00e1 ristunum, geta gefi\u00f0 mikilv\u00e6gar v\u00edsbendingar um aldur ristnanna og \u00fear me\u00f0 hellanna, auk uppl\u00fdsinga um gr\u00f3\u00f0urfar og loftslag \u00e1 \u00f3l\u00edkum t\u00edmabilum \u00ed s\u00f6gu hellanna.<\/p>\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Samanbur\u00f0ur \u00f3l\u00edkra gagna g\u00e6ti loks varpa\u00f0 lj\u00f3si \u00e1 hellana vi\u00f0 Hellu<\/h5>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Samsetning \u00feessara steinefna getur veitt mikilv\u00e6ga inns\u00fdn \u00ed \u00fea\u00f0 hven\u00e6r hellarnir voru grafnir og teknir \u00ed notkun.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teymi\u00f0 mun einnig rannsaka setl\u00f6gin \u00ed hellunum og tengsl \u00feeirra vi\u00f0 myndun \u00cdslands \u00ed v\u00ed\u00f0ara samhengi. Me\u00f0 \u00edtarlegri greiningu \u00e1 \u00feessum l\u00f6gum vonast s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingarnir til a\u00f0 geta \u00e1kvar\u00f0a\u00f0 uppruna hellanna n\u00e1kv\u00e6mar.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1rni Freyr b\u00ed\u00f0ur spenntur eftir ni\u00f0urst\u00f6\u00f0um ranns\u00f3knarinnar. Hann vi\u00f0urkennir a\u00f0 aldursgreining mannger\u00f0ra hella hafi reynst \u00edslenskum fr\u00e6\u00f0im\u00f6nnum erfi\u00f0, en me\u00f0 b\u00e6ttri t\u00e6kni g\u00e6ti sannleikurinn um uppruna \u00feessara merkilegu mannvirkja loks komi\u00f0 \u00ed lj\u00f3s.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Teymi bandar\u00edskra v\u00edsindamanna vinnur n\u00fa a\u00f0 aldursgreiningu hellanna \u00e1 \u00c6giss\u00ed\u00f0u \u00ed Rang\u00e1r\u00feingi ytra og hugsanlegu hlutverki \u00feeirra \u00ed landn\u00e1mi \u00cdslands. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1104,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29,31],"tags":[],"class_list":["post-1187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-research"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1187"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1187\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1188,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1187\/revisions\/1188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}