{"id":1176,"date":"2020-07-02T00:00:00","date_gmt":"2020-07-02T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/sandsteinn-og-lotning-fornir-hellar-vid-hellu\/"},"modified":"2026-10-02T18:30:48","modified_gmt":"2026-10-02T18:30:48","slug":"sandsteinn-og-lotning-fornir-hellar-vid-hellu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/sandsteinn-og-lotning-fornir-hellar-vid-hellu\/","title":{"rendered":"Sandsteinn og lotning: Fornir hellar vi\u00f0 Hellu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/grapevine.is\/travel\/2020\/01\/20\/hidden-caves-in-hella-now-open-to-public\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><strong><u>Hellarnir vi\u00f0 Hellu<\/u><\/strong><\/a> eru undursamlegir. Enginn veit me\u00f0 vissu hversu gamlir \u00feeir eru, en margir sagnfr\u00e6\u00f0ingar telja \u00fe\u00e1 fr\u00e1 fyrri hluta e\u00f0a mi\u00f0ri 9. \u00f6ld, r\u00e9tt \u00e1\u00f0ur en v\u00edkingurinn Ing\u00f3lfur Arnarson kasta\u00f0i \u00f6ndvegiss\u00falum s\u00ednum fyrir bor\u00f0 vi\u00f0 str\u00f6nd \u00cdslands og settist a\u00f0 \u00fear sem \u00fe\u00e6r r\u00e1ku \u00e1 land. \u00dea\u00f0 myndi gera hellana a\u00f0 elsta mannvirki \u00cdslands. En hver ger\u00f0i \u00fe\u00e1? Me\u00f0 \u00f3sl\u00f6kkvandi fr\u00f3\u00f0leiks\u00feorsta h\u00e9lt \u00e9g su\u00f0ur til a\u00f0 kanna salina sj\u00e1lf(ur).<\/p>\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">V\u00edkingar, munkar og b\u00e6ndur<\/h5>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201e\u00c6giss\u00ed\u00f0a \u00fe\u00fd\u00f0ir \u201avi\u00f0 sj\u00f3inn\u2018,\u201c segir \u00c1lfr\u00fan, ein af umsj\u00f3narm\u00f6nnum sta\u00f0arins, vi\u00f0 h\u00f3pinn okkar. \u201eEn vi\u00f0 erum hvergi n\u00e1l\u00e6gt sj\u00f3num. \u00c1 gel\u00edsku er \u00c6giss\u00ed\u00f0a hins vegar bori\u00f0 fram eins og \u201a<em>Aos s\u00ed<\/em> \/ <em>Aos s\u00eddhe\u2018<\/em>, sem er heiti yfirn\u00e1tt\u00farulegra vera \u00ed gel\u00edskri \u00fej\u00f3\u00f0tr\u00fa, l\u00edkt \u00e1lfum.\u201c<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00edkingarnir gr\u00f3fu ekki g\u00f6ng n\u00e9 bjuggu \u00ed hellum, og \u00feeir voru ekki kristnir \u00ed upphafi. \u00dev\u00ed er l\u00edklegast a\u00f0 \u00edrskir munkar, landnemarnir sem komu \u00e1 undan v\u00edkingunum, hafi h\u00f6ggvi\u00f0 \u00fat \u00feessa hella og nota\u00f0 \u00fe\u00e1 til tilbei\u00f0slu. A\u00f0 lokum f\u00f3ru munkarnir, \u00fear sem \u00feeir vildu ekki deila eyjunni me\u00f0 hei\u00f0ingjum, og yfirg\u00e1fu ekki a\u00f0eins tilbei\u00f0slusta\u00f0i s\u00edna heldur einnig hellana.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00ed\u00f0an hafa hellarnir veri\u00f0 \u00ed einkaeigu b\u00e6nda og voru loka\u00f0ir almenningi \u00ed m\u00f6rg \u00e1r.<\/p>\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Ristur og var\u00f0veisla<\/h5>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Snemma \u00e1 20. \u00f6ld f\u00f3ru menn a\u00f0 sj\u00e1 gildi \u00feess a\u00f0 skilja og var\u00f0veita s\u00f6gu \u00feessara hella. Fr\u00e1 sj\u00f6unda \u00e1ratugnum t\u00f3ku umsj\u00f3narmenn \u00e1 m\u00f3ti \u00edslenskum sk\u00f3lah\u00f3pum. Nemendurnir sko\u00f0u\u00f0u hellana og ristu s\u00ed\u00f0an n\u00f6fn s\u00edn og dagsetningu heims\u00f3knarinnar \u00ed mj\u00faka sandsteinsveggina. A\u00f0eins n\u00fdlega hafa hellarnir veri\u00f0 opna\u00f0ir a\u00f0 fullu fyrir almenningi, me\u00f0 lei\u00f0s\u00f6gn sagnfr\u00e6\u00f0ings \u00far h\u00e9ra\u00f0inu.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.cavesofhella.is\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/ce88c9_b9d3008f3ff84217bb1ecb6c7bf57453mv2.avif\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heylyktin situr \u00ed nefinu \u00e1 m\u00e9r \u00e1 me\u00f0an \u00c1rni lei\u00f0s\u00f6guma\u00f0ur \u00fatsk\u00fdrir a\u00f0 b\u00e6ndur hafi nota\u00f0 hellana \u00e1 sv\u00e6\u00f0inu fyrir b\u00fapening \u00f6ldum saman. Fyrsti hellirinn sem vi\u00f0 sko\u00f0um var nota\u00f0ur fyrir b\u00fapening snemma \u00e1 20. \u00f6ld. Fyrir 1913 vissi enginn af hellinum. \u00dea\u00f0 \u00e1r steig hestur ofan \u00ed einn strompinn \u00ed t\u00faninu fyrir ofan hellinn, sem leiddi til \u00feess a\u00f0 hann fannst.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.cavesofhella.is\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/ce88c9_8f29bc85b7aa473fbf91514b099177demv2.avif\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Mynd: Art Bicnick<\/figcaption><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fr\u00e1 hellismunnanum n\u00e1 veggirnir um 150 metra inn. Fremst er h\u00e1tt til lofts \u00fear sem strompurinn er, en innar l\u00e6kkar lofti\u00f0 og \u00fear er ferhyrnt skot sem \u00c1rni segir a\u00f0 hafi l\u00edklega veri\u00f0 b\u00fasta\u00f0ur.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.cavesofhella.is\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/ce88c9_9a99a454cdcb4b1dae050b67be547284mv2.avif\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Mynd: Art Bicnick<\/figcaption><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00der\u00f6ng g\u00f6ng liggja a\u00f0 \u00f6\u00f0rum helli \u00fear sem lofth\u00e6\u00f0in er a\u00f0eins einn og h\u00e1lfur metri. \u00deegar \u00feessi hellir fannst gr\u00f3fu b\u00e6ndurnir \u00ed honum brunn og notu\u00f0u hann fyrir kindurnar s\u00ednar. \u00d3lj\u00f3st er hver tilgangur r\u00fdmisins var fyrir \u00fe\u00e1 t\u00ed\u00f0.<\/p>\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Kapella og fj\u00f3s<\/h5>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00ed\u00f0asti hellirinn sem opinn er almenningi var a\u00f0 \u00f6llum l\u00edkindum nota\u00f0ur til tilbei\u00f0slu. Vi\u00f0 g\u00f6ngum yfir v\u00ed\u00f0\u00e1ttumiki\u00f0 t\u00fan til a\u00f0 komast a\u00f0 honum. Tveir a\u00f0rir hellar hafa hruni\u00f0, en tr\u00e9stu\u00f0ningar standa upp \u00far j\u00f6r\u00f0inni og halda \u00feeim opnum fyrir endurger\u00f0. \u00c1rni segir okkur a\u00f0 sta\u00f0setning allra \u00feessara hella hef\u00f0i veri\u00f0 kj\u00f6rin fyrir landnema \u00e1 mi\u00f0\u00f6ldum. \u201e\u00dea\u00f0 er \u00e1 ekki langt h\u00e9\u00f0an \u00fear sem h\u00e6gt er a\u00f0 n\u00e1 \u00ed ferskt vatn,\u201c \u00fatsk\u00fdrir hann. \u201eOg fr\u00e1 \u00feessari h\u00e6\u00f0 s\u00e9st langt \u00ed allar \u00e1ttir. Fullkomi\u00f0 fyrir v\u00edking.\u201c Hann leggur \u00fe\u00f3 einnig \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 v\u00edkingar hafi b\u00fai\u00f0 \u00ed langh\u00fasum. Ef \u00feeir bjuggu \u00e1 \u00feessum sta\u00f0 hafi \u00fea\u00f0 \u00fev\u00ed l\u00edklega ekki veri\u00f0 \u00ed hellunum.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eKa\u00fe\u00f3likkar koma hinga\u00f0 hva\u00f0an\u00e6va \u00far heiminum og halda messu.\u201c<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.cavesofhella.is\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/ce88c9_dd9493a1c8674deda2000a0c48cd4f85mv2.avif\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Mynd: Art Bicnick<\/figcaption><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Loks stigum vi\u00f0 inn \u00ed \u00feri\u00f0ja hellinn. \u00dea\u00f0 tekur augun stund a\u00f0 venjast myrkrinu, en \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 sj\u00e1um \u00fe\u00e1 er st\u00f3rfenglegt. S\u00e6ti eru h\u00f6ggvin \u00ed vegginn vi\u00f0 innganginn og fyrir ofan \u00feau er kyndilhaldari grafinn \u00ed sandsteininn. Beint fram undan liggja tr\u00f6ppur upp \u00ed annan helli sem hefur hruni\u00f0. \u00dear hefur veri\u00f0 lag\u00f0ur stuttur teinn sem afi \u00c1rna nota\u00f0i til a\u00f0 flytja hey \u00far \u00feessum helli yfir \u00ed \u00feann n\u00e6sta, \u00fear sem k\u00fdrnar voru.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.cavesofhella.is\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/ce88c9_be1261c0c97f4caeb08d2d70ceba1748mv2.avif\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Mynd: Art Bicnick<\/figcaption><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c1 bakveggnum er upphleyptur kross. Hellirinn var h\u00f6ggvinn \u00fat \u00ed kringum \u00feetta ve\u00f0ra\u00f0a t\u00e1kn. Umhverfis hann eru fl\u00f3kin mynstur h\u00f6ggvin \u00ed sandsteininn, \u00fe\u00f3tt \u00feau s\u00e9u mj\u00f6g m\u00e1\u00f0. \u201eKa\u00fe\u00f3likkar koma hinga\u00f0 hva\u00f0an\u00e6va \u00far heiminum og halda messu,\u201c segir lei\u00f0s\u00f6guma\u00f0urinn okkar. \u00dea\u00f0 er eins og \u00e1\u00fereifanleg helgi s\u00e9 enn yfir sta\u00f0num eftir meira en \u00fe\u00fasund \u00e1r.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endurger\u00f0arverkefni <a href=\"https:\/\/www.cavesofhella.is\/about\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><strong><u>stendur n\u00fa yfir<\/u><\/strong><\/a> undir eftirliti Minjastofnunar \u00cdslands. Markmi\u00f0 endurger\u00f0arinnar er a\u00f0 opna fleiri hella fyrir almenningi \u00feegar fram l\u00ed\u00f0a stundir og allar tekjur af fer\u00f0um um \u00fe\u00e1 hella sem n\u00fa eru opnir renna til \u00feess. Eftir \u00fev\u00ed sem meira kemur \u00ed lj\u00f3s um hellana getum vi\u00f0 a\u00f0eins vona\u00f0 a\u00f0 l\u00e6ra meira um \u00fe\u00e1 sem bygg\u00f0u \u00cdsland fyrir t\u00ed\u00f0 v\u00edkinga.<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Fjarl\u00e6g\u00f0 fr\u00e1 Reykjav\u00edk: 95 km<\/em><\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Lei\u00f0in: \u00dej\u00f3\u00f0vegur 1 til austurs<\/em><\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Birtist 2. j\u00fal\u00ed 2020 \u00ed <a href=\"https:\/\/grapevine.is\/travel\/2020\/02\/07\/sandstone-and-reverence-the-ancient-caves-of-hella\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><u>The Reykjav\u00edk Grapevine<\/u><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hellarnir vi\u00f0 Hellu eru undursamlegir. Enginn veit me\u00f0 vissu hversu gamlir \u00feeir eru&#8230; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1177,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-1176","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1176"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1176\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1249,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1176\/revisions\/1249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1177"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cavesofhella.is\/is\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}